ETFAL

Onderzoek spuitzones nodig bij bestemde woonlocatie?

Dit is toch onzin?! Met verontwaardiging in haar stem liet ze me de brief van de gemeente zien. De eigenaresse had enige tijd terug een mooie woonboerderij gekocht in de Betuwe tussen de bloesem. Ze had een plan ingediend voor uitbreiding van de woning voor een B&B. De B&B paste niet in het geldende bestemmingsplan en dus was een afwijkingsprocedure nodig.

De gemeente vroeg haar om een locatie-specifiek onderzoek naar spuitzones. De woning lag namelijk dichtbij een appelboomgaard. ‘Wéér extra kosten, er zit toch al een woonbestemming op?’ vroeg ze me. Of je nu bij de gemeente werkt of bij een adviesbureau, je zult het vast herkennen. Als ambtenaar voel je de weerstand vanwege de diepe zucht van de initiatiefnemer door de telefoon of door een onvriendelijke email. Als adviseur zie je er tegenop om het te vertellen vanwege de oplopende kosten voor het project bij je cliënt.

Hoe zit dat nu eigenlijk? Is er onderzoek nodig naar spuitzones bij een bestaande woonbestemming? Er zijn inmiddels wel wat uitspraken van de Afdeling over dit onderwerp verschenen. Een greep met wat hoofdlijnen hieruit:

• neemt het aantal gevoelige functies toe ten opzichte van de bestaande woonbestemming? Is het antwoord ja, dan is er locatiespecifiek onderzoek nodig. Zie bijv. Vz ABRS 6 februari 2025, no. 202406210/2/R2 in r.o. 6.3
• wordt de afstand tussen de gevoelige functie en het agrarische perceel korter door het nieuwe plan? Is het antwoord ja, dan is er locatiespecifiek onderzoek nodig. Zie bijv. Vz ABRS 6 februari 2025, no. 202404278/2/R2
• onbenutte woonlocatie in geldende woonbestemming? Zie bijv. ABRS 16 november 2022, no. 202104861/1/R2, in r.o. 5.7.

Omdat het om gezondheid gaat van mensen is het belangrijk om vrijwel altijd onderzoek te doen naar spuitzones bij een plan dichtbij agrarische percelen. Met name bij boomgaarden en andere gewassen met op- en zijwaartse spuittechnieken is dat van belang. Dat hoeft niet altijd even uitgebreid. In het algemeen geldt: hoe groter de afwijking van het omgevingsplan, hoe meer er onderzocht dient te worden.

Wil je meer jurisprudentie over spuitzones inzien of zelf een locatie-specifiek onderzoek opstellen of beoordelen? Neem een gratis proefabonnement van 14 dagen op de software FyLo spuitzonering. In de week van 7 september 2026 beschikbaar. Meer lezen.

VNG-brochure of Nieuwe handreiking milieuzonering?

In de RO-praktijk wordt er nog steeds gebruik gemaakt van de ‘oude’ VNG-brochure Bedrijven en Milieuzonering uit 2009. Op zich heel begrijpelijk. Een richtafstand bij projectontwikkeling van woningen is erg praktisch. Hoewel de categorieën in de lijsten sterk verouderd zijn, geeft een afstand vooraf enige duidelijkheid. Zeker in de voorfase van een plan. Welke afstand moet je ongeveer aanhouden tussen een nieuwe woning en een bedrijfsterrein? 50 of 100 meter?

Als je een nieuw plan ontwikkelt wil je dat graag vooraf – grof op de duim – weten. Het maakt immers nogal wat uit voor de onderzoekslast (lees: kosten) die gepaard gaan met projectontwikkeling. Hoe groter de afwijking, hoe meer onderzoek.

Mag VNG-brochure gebruikt worden bij ETFAL-afweging?

De Nieuwe Handreiking werkt met zones met milieuwaarden die de gebruiksruimte per activiteit begrenzen zonder een Lijst van bedrijfsactiviteiten. Kan de oude VNG-brochure die uitgaat van lijsten met verouderde bedrijfscategorieën dan wel bij de ETFAL-afweging op grond van de Omgevingswet gebruikt worden? Zoals bijvoorbeeld bij een BOPA of wijziging van het omgevingsplan?

Allereerst is het goed om te weten dat milieuzonering geen harde wetenschap is. De genoemde afstanden in de lijsten zijn indicatief en bedoeld als hulpmiddel. Veel hangt ook af van de omgeving. Onlangs deed de Rechtbank Oost-Brabant er een uitspraak over:

r.o. 8: “Eisers voeren aan dat in het akoestisch onderzoek ten onrechte is getoetst aan de VNG-publicatie ‘Handreiking bedrijven en milieuzonering’. Die Handreiking is vervangen door de ‘Handreiking Activiteiten en milieuzonering’. Daarmee is volgens eisers het bestreden besluit al onzorgvuldig voorbereid. (…).”

r.o. 8.5: “De rechtbank overweegt als volgt. In het akoestisch onderzoek zijn de optredende gevelbelastingen getoetst aan de Handreiking bedrijven en milieuzonering. De rechtbank ziet geen aanleiding voor het oordeel dat het college niet van de resultaten van het akoestisch onderzoek heeft kunnen uitgaan. Weliswaar is sindsdien de Handreiking Activiteiten en milieuzonering uitgebracht, maar niet is gesteld of gebleken dat het toepassen van de nieuwe handreiking zou leiden tot een andere berekende geluidsbelasting. Bovendien is zowel het gebruik van de Handreiking bedrijven en milieuzonering als de Handreiking Activiteiten en milieuzonering niet voorgeschreven in wet- of regelgeving, zodat het aan het college is om te beslissen of en zo ja, aan welke Handreiking het een aanvraag om omgevingsvergunning wil toetsen”. Lees meer in uitspraak Rechtbank Oost-Brabant, 18 mei 2026, ECLI:NL:RBOBR:2026:3295.