spuitzone

Spuitzone, nieuw buzzwoord voor beroep

Steeds vaker worden er bij gemeenten zienswijzen ingediend met het woord ‘spuitzone’ erin. Het woord ‘stikstof’ was al langer populair om bouwprojecten tegen te houden of te vertragen. Voor mij is dat erg wennen. Al meer dan 20 jaar houd ik me bezig met spuitzones in ruimtelijke besluitvorming. Er was tot voor kort amper belangstelling voor. Behalve bij gemeenten in de Betuwe of bij gemeenten met hoge bomenteelt.

Hoewel ik van harte toejuich dat er meer belangstelling is voor spuitzones bij een BOPA of omgevingsplan, vind ik de huidige aandacht voor spuitzones hysterisch. De paniek die ontstaan is bij gemeenten vind ik erg overdreven. Het legt veel aanvragen van initiatiefnemers in het buitengebied onnodig stil. Alle open teelten worden helaas over één kam geschoren. Meestal door een gebrek aan kennis en inzicht in het gemeentehuis. Een nieuwe woonlocatie naast een productieboomgaard of een weiland maakt nogal uit. Dat is qua frequentie, spuitmethode en gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en risico voor omwonenden niet te vergelijken.

Het relativiteitsvereiste biedt gelukkig hulp voor gemeenten bij reclamanten die zo maar ‘spuitzone’ roepen in een zienswijzen of later in beroep zonder enig belang: ‘Zonder gevolgen van enige betekenis heeft iemand geen persoonlijk belang bij het besluit‘. Hoewel de uitspraak van 3 april 2026, no. 202600522/3/R1 afkomstig is van een voorzieningenrechter van de Afdeling, wordt in deze uitspraak mooi weergegeven hoe het zit met belanghebbendheid en milieugevolgen van een activiteit. Lezen dus!

Inzicht in spuitzonering helpt om weer beweging te krijgen in aanvragen voor projecten in het buitengebied. Met het 9-stappen plan leer je tijdens de cursus ‘Spuitzones in de gemeentelijke praktijk‘ hoe je een locatie-specifiek onderzoek opzet of beoordeelt. Deze cursus is bedoeld voor gemeenten, adviesbureaus en omgevingsdiensten. Meer lezen.

Spuitzone en relativiteitsbeginsel – Het relativiteitsbeginsel uit de Algemene wet bestuursrecht, artikel 8:69a, is een belangrijke drempel tegen eindeloos plannen dwarsbomen. Dat is in de praktijk hard nodig omdat er ook vaak misbruik wordt gemaakt door appellanten en ze alles aangrijpen om plannen tegen te houden. Het instellen van beroep is een belangrijk recht maar is niet bedoeld voor misbruik. Het relativiteitsbeginsel houdt kortweg in dat je alleen beroep kan instellen omwille van eigen belangen.

In een uitspraak van de Raad van State van 26 maart 2025, no. 202305496/1/R1 komt het beginsel aan de orde in combinatie met spuitzones. In een bestemmingsplan wordt een bedrijfsgebouw mogelijk gemaakt voor de verkoop van fruit en andere agrarische producten. Volgens appellant ligt het bedrijfsgebouw met de parkeerplaatsen te dicht bij een bestaande spuitzone. Toekomstige bewoners zullen volgens appellant worden blootgesteld aan drift van gewasbeschermingsmiddelen.

De Raad van State maakt korte metten met dit deel van het beroep van appellant. In r.o. 10.1 overweegt de Afdeling: “Appellant beroept zich met zijn betoog op normen die strekken tot bescherming van de belangen van de bezoekers van de fruitwinkel. Deze normen strekken kennelijk niet tot bescherming van zijn eigen belangen, maar de belangen van anderen. Gelet hierop is de Afdeling van oordeel dat het in artikel 8:69a van de Awb opgenomen relativiteitsbeginsel in de weg staat aan vernietiging van het besluit tot vaststelling van het plan naar aanleiding van de hiervoor genoemde beroepsgrond. De Afdeling ziet daarom af van een inhoudelijke bespreking van die beroepsgrond.”